Праект партала
Дома
09.02.2018 / 13:51
Мінчанка распавяла, як вучыць 9-гадовую дачку бяспечна карыстацца смартфонам 4

Два гады таму Вольга Корсун набыла дачцэ ўласны смартфон. Але ў сем гадоў пакідаць дзіця сам-насам з гаджэтам было неяк страшнавата, у інтэрнэце ж можна напароцца на ўсё, што хочаш.

Вольга стала вывучаць усё, што толькі знаходзіла, пра інтэрнэт-бяспеку. А ў выніку вырашыла зрабіць уласны праект па інтэрнэт-бяспецы для дзяцей. Сёлета Вольгу ўжо запрасілі весці адмысловы курс для чацвёртакласнікаў у прыватнай школе.

Для маці галоўнае, каб яе дзіця выхоўвалася ў максімальна бяспечным асяроддзі. Але Вольга добра разумее, што калі яна і навучыць усяму сваю дачку, але яе сябры нічога не будуць ведаць пра бяспеку, то ніякага бяспечнага асяроддзя не атрымаецца. Таму маці і важна, каб як мага больш бацькоў ведалі пра рызыкі анлайну і сённяшнія магчымасці кантролю дзяцей у інтэрнэце.

У апошні час тэме бяспекі дзяцей у інтэрнэце надаецца ўсё больш увагі. Напрыклад, апошнія пяць гадоў з гэтай тэмай актыўна працуе і МТС. За час існавання адмысловага праекта кампаніі «Дзеці ў інтэрнэце» (ад 2016-га ён ажыццяўляецца сумесна з Міністэрствам адукацыі) урокі мабільнай граматнасці паспелі прайсці больш за 7000 беларускіх школьнікаў. У студзені, напрыклад, МТС зладзіў для некалькіх соцень вучняў сустрэчу па інтэрнэт-бяспецы ў Ашмянах. На сайце deti.mts.by ёсць усе інструкцыі, неабходныя прэзентацыі, дзіцячая анлайн-кніга па бяспецы з забаўнымі малюнкамі — не палянуйцеся зайсці зірнуць, можа спатрэбіцца. 

Цяпер тэма інтэрнэт-бяспекі дзяцей абмяркоўваецца ўсё шырэй, з’яўляюцца неабыякавыя актыўныя бацькі, гатовыя яе прасоўваць.

Мы распыталі Вольгу Корсун пра тое, як яна вучыць дачку быць пільнай і асцярожнай, трымаючы гаджэт у руках, і што трэба ведаць бацькам, калі яны толькі збіраюцца пачаць гэта рабіць.

Як навучыць дзіця карыстацца смартфонам?

Мы вучым дачку паступова. Імкнёмся ўсё новае рабіць разам: напрыклад, спампоўваць новыя праграмы, гульні.

Я лічу, што галоўнае — гэта даверлівыя адносіны з дзіцём. Трэба ўвесь час тлумачыць, распавядаць, з якімі небяспекамі можна сутыкнуцца ў інтэрнэце, як паводзіць сябе ў такім выпадку. Бо ніякі тэхнічны наварот не зможа на 100 адсоткаў абараніць дзіця.

Напрыклад, мы паставілі бяспечны рэжым для дзяцей на відэахостынгу, але ён працуе па прынцыпе: калі нехта з карыстальнікаў бачыць непажаданае відэа, то ён пра гэта паведамляе. Выходзіць, фільтр — не гарантыя таго, што выпадкова дзіця не трапіць на нейкі іншы кантэнт.

У маёй сяброўкі дзіця крыху больш дарослае. Яна была вельмі задаволеная, што ўстанавіла на тэлефон дзіцяці фільтр, які не дазваляе праз пошукавікі пераходзіць на сайты з сумнеўным кантэнтам. Але спачатку вырашыла сама праверыць, як працуе гэтая функцыя. Што атрымалася: так, на гэтыя сайты фільтр не дазваляе перайсці, але побач з кожнай спасылкай усё адно ёсць інфармацыя і карцінкі.

Бацькоўскі кантроль у браўзерах. Ёсць як адмысловыя пашырэнні для кожнага канкрэтнага браўзера, што абмяжоўваюць доступ да пэўных сайтаў, так і спецыяльныя праграмы, якія ўбудоўваюць свае фільтры ва ўсе браўзеры адначасова.  

Інтэрнэт-абарона МТС. Гэтая паслуга дазваляе бацькам самастойна скласці спіс анлайн-рэсурсаў, да якіх у дзіцяці не будзе доступу.

Як абмежаваць доступ дзіцяці да інтэрнэту?

Ёсць адмысловыя праграмы, што аўтаматычна абмяжоўваюць час, які можа праводзіць дзіця ў інтэрнэце са смартфона. Калі ліміт выкарыстаны, гаджэт можна выкарыстоўваць толькі як тэлефон, магчымасць падлучыць інтэрнэт знікае.

Але мы карыстаемся звычайным таймерам. Дачка, напрыклад, кажа: «Хачу паглядзець серыял у інтэрнэце». Я ведаю, што гэта за серыял, і кажу: «Добра, але серыя скончыцца, і ты выключаеш». Ці, дапусцім: «Я хачу пагуляць». Добра, але стаў таймер на паўгадзіны. Ён зазвінеў, значыць, трэба выключаць гульню. Лімітаваць час неабходна, бо мы праводзілі анкетаванне сярод бацькоў, яны пішуць, што іх дзеці праводзяць у інтэрнэце больш за дзве гадзіны. А гэта пачатковая школа.

Як быць з тым, што дзеці хутка вучацца абыходзіць абмежаванні?

Ужо ў восем гадоў дачка ўмела падчышчаць сваю гісторыю ў браўзеры. Дзеці вывучаюць гэта ўсё імгненна. Часам бацькі думаюць, што раз яны прагледзелі гісторыю, то могуць спаць спакойна, але гэта далёка не так.

У нас з дачкой ёсць дамоўленасць, што яна ніколі нічога не выдаляе, а я маю права ў любы момант паглядзець яе тэлефон і ўсе актыўнасці. Інтэрнэтам яна ў асноўным карыстаецца са смартфона, не з камп’ютара, цяпер практычна ўсе дзеці так. Але гэта не значыць, што я залезла, а яна не ведае. Мы ці разам сядаем і праглядаем, ці я сама, але з яе дазволу. Прычым я ўвогуле ні за што на дачку не сваруся. Мы вучымся. Калі ёсць нейкія пытанні, праблемы, я спакойна тлумачу, чаму гэта няправільна.

Зразумела, гэта будзе доўжыцца не вечна. У нас ёсць папярэдняя дамоўленасць, што, можа, праз некалькі гадоў, магчыма ужо ў 5-м класе, яна пройдзе тэставанне на веды па бяспецы, каб атрымаць дазвол на больш самастойнае карыстанне.

А што з сацсеткамі?

Афіцыйна ствараць акаўнт можна з 13 гадоў. Каб завесці яго, патрэбная пошта. Каб завесці пошту, патрэбны мабільны тэлефон, які ў нас можна аформіць толькі на паўналетняга. Гэта значыць, што ўсе акаўнты дзяцей у любым выпадку заведзеныя на бацькоў. І я тлумачу дачцэ: атрымліваецца, усё, што адбываецца ў тэлефоне, — адказнасць бацькоў. Таму яны маюць права ведаць.

У нас пытанне сацсетак максімальна адкладаецца. Я лічу, што заводзіць старонкі можна толькі тады, калі дзіця ведае пра ўсе інтэрнэт-пагрозы, калі яно абсалютна падкаванае ў плане бяспекі і ў плане культуры адносін. Мы прыкінулі, што пару гадоў нам яшчэ трэба павучыцца. А потым, ізноў жа, ёсць ідэя правесці тэставанне: ці гатовы ты да таго, каб заводзіць акаўнты?

Але ж мэсэнджарамі можна карыстацца?

У другім класе ў дзяцей з’явіліся мэсэнджары, свае групы ў іх. Канечне, пра кібербулінг [цкаванне ў інтэрнэце — Рэд.] з дзецьмі яшчэ рана размаўляць, але калі з’яўляецца магчымасць камунікаваць, не гледзячы ў твар, прасцей крыўдзіць адно аднаго. Ці разам накідвацца на кагосьці.

Калі я чытала з дазволу дачкі яе перапіску ў мэсэнджары, у мяне ўзніклі пытанні: чаму вы так сказалі, чаму гэта сказалі? Я запыталася: «Вы б маглі сказаць тое самае ў твар гэтаму чалавеку?» Дачка кажа: «Мабыць, не». І я імкнуся ўкласці ёй адно з самых галоўных правіл: ніколі не пісаць чалавеку тое, чаго не можаш сказаць у твар.

Бо дзеці вельмі лёгка сыходзяць у ілюзію ўсёдазволенасці, гэта вельмі небяспечны момант. І яшчэ вучу пісьменнасці і культуры адносін. Часам дзеці, якія вучацца на дзясяткі, у чатах пішуць вельмі непісьменна.

Цяпер у дачкі ў мэсэнджары ўжо, мабыць, з дзясятак розных груп: аднакласнікі, сябры па кружках, сябры па лецішчы.

У любым невялічкім дзіцячым соцыуме адна з плоскасцей адносін — гэта мэсэнджары. З аднаго боку, гэта зручна. У групе з аднакласнікамі, напрыклад, адно з самых папулярных паведамленняў — гэта «скіньце дамашку». І не трэба перапісваць: сфатаграфаваў у дзённіку і адправіў. Але разам з тым гэта і адна з небяспек.

Акрамя таго, што дзеці камунікуюць у групах, яны яшчэ перапісваюцца асобна са сваімі сябрамі. Пачынаюць дадаваць адно аднаго ў розныя групы. І калі яны вялікія, то ўжо незразумела, хто туды ўваходзіць і хто за якім нікам хаваецца. Мая дачка добра ведае, што, перад тым, як з кімсьці ў новай групе камунікаваць, лепш ці мяне пачакаць, ці адразу выйсці.

У мэсэнджары, якім карыстаецца дачка, акрамя ўсяго, ёсць паблік-акаўнты, ёсць прыватныя чаты, якія да таго ж могуць у тэлефоне і не адлюстроўвацца. Гэта тыя небяспечныя моманты, пра якія бацькам трэба ведаць і быць пільнымі.

На жаль, я часта бачу, што бацькі нешта адно зробяць, усталююць нейкую адну праграму, і лічаць, што можна быць спакойнымі. Але трэба ўвесь час трымаць руку на пульсе і кантраляваць. Гэта не значыць, што трэба адсочваць кожны крок, але варта размаўляць з дзіцем, пытацца пра яго новых сяброў. У дзяцей часам ёсць віртуальныя сябры, якіх бацькі могуць не ведаць.

Дзе мяжа асабістай прасторы дзіцяці?

Я люблю прыводзіць прыклад з роварам. Як вы вучыце дзіця катацца? Спачатку трымаеце, потым крыху адпускаеце і глядзіце, ці трэба яшчэ прытрымліваць. Тут усё вельмі індывідуальна: адны самастойна ў першым класе пераходзяць дарогу, а кагосьці ў пятым за руку водзяць. Як мінімум, бацькам варта шчыра размаўляць з дзіцём, сябраваць з ім і чуць яго.

Мы збольшага пералічылі рызыкі, пра якія трэба памятаць бацькам. Мабільныя аператары таксама пра іх думаюць і распрацоўваюць адмысловыя паслугі, што могуць быць карысныя сем’ям і спрыяць бяспецы дзяцей.

МТС дадаў паслугу «Сям’я пад наглядам», каб бацькі маглі ў любы момант праверыць, дзе знаходзіцца дзіця.

Напрыклад, дзяўчынка пайшла да сяброўкі ў госці, бацькам сказаць забыла, а тэлефон пакінула недзе ў куртцы ці далёка ў заплечніку і званкоў проста не чуе. Бацькам не давядзецца нервавацца, бо можна адправіць СМС-запыт і тут жа прыйдзе паведамленне, дзе прыкладна цяпер знаходзіцца смартфон [дакладнасць 300—500 метраў]. Можна паглядзець знаходжанне таксама на карце на адмысловым сайце mpoisk.by. Калі бацькі прыкладна разумеюць, дзе можа быць іх сын ці дачка (у школе, у сяброў, у бабулі з дзядулем, у басейне), то гэтай інфармацыі будзе дастаткова.

Падрабязней пра паслугу вы можаце даведацца вось тут.

Чытайце таксама:

Правілы паводзінаў у сацыяльных сетках [так, яны ёсць]

Nina.nn.by, фота Волі Афіцэравай

Каментары
Jasik / Адказаць 09.02.2018 / 14:56

Дзякуй богу, што ў маім дзяцінстве бацькі не маглі ў кожны момант дакладна даведацца, што я чытаю, з кім размаўляю, што бачу і дзе знаходжуся.

1
Читатель / Адказаць 09.02.2018 / 16:07

Эти программы - уже излишества. И они пропускают мультики с кучей рекламы на внушаемый организм. Потом дети будут требовать всякую ненужную ерунду. Обязательно нужно блокировать рекламу. Лучше всего это делать на роутере, который раздает Интернет по Wi-Fi. Просто 50-60 тысяч сайтов блокируются с переадресацией на несуществующий IP, например 0.0.0.0. Это уберет почти всю рекламу что из браузера, что из приложений, что из компьютера. Если роутер слабый для этой функции, то тогда тоже самое делается на телефоне и компьютере отдельно (на телефоне скорее всего понадобится анлок определенный). И поверх этого уже ставьте всякие ограничалки по времени. Опять-таки, никто не мешает выделить на телефон ребенка максимум 60 минут Интернета в сутки и он не сможет обойти это ограничение. Также неплохим решением будет использовать DNS для детей вместо провайдерского. Там тоже много чего заблокировано. А эти готовые решения - это поставщики проплаченной рекламы игрушек и многого другого. Не используйте их бездумно.

1
Хуткая / Адказаць 09.02.2018 / 17:56

Да? А з якой гэта пары соцсеткі дазволеныя з 13 год? Можа, з 18?

1
каментаваць

Націсканьне кнопкі «Дадаць каментар» азначае згоду з рэкамендацыямі па абмеркаванні

СПЕЦПРАЕКТ2 матэрыяла Шура-бура