Праект партала
Стасункі «Гэта ўсё проста ператворыцца ў ржач для дзяўчат». Што думаюць бацькі аб школьным курсе пра сям'ю9
29.07.2019 / 11:20

Мінгарвыканкам прапанаваў увесці ў беларускіх школах курс «Сем'язнаўства». Чыноўнікі думаюць, што гэта можа палепшыць дэмаграфічную сітуацыю і заахвоціць падлеткаў раней уступаць у шлюбы і нараджаць дзяцей. «Наша Ніва» спытала бацькоў, што яны думаюць наконт такой ініцыятывы.

«Настаўнікам я б не даверыла»

Пісьменніца і мама дзвюх дочак Яўгенія Пастэрнак да гэтай ідэі ставіцца скептычна.

— Асноўнае пытанне — хто выкладаць будзе. Я б даверыла практыкуючаму падлеткаваму псіхолагу. Але не настаўнікам. Адна справа — матэматыка. Чалавек выкладае яе, і мне ў прынцыпе ўсё роўна, што ён чытае ці не чытае і якія ў яго погляды на жыццё. Іншая справа — курс пра сям’ю, дзе палезуць усе ўнутраныя тараканы.

Мне нядаўна адна настаўніца кажа: «Сучасныя падлеткі сталі абсалютна асэксуальныя. Раней у дзяўчат у старэйшых класах спытаеш, якая ў іх мара, і кожная другая адказвае, што хоча выйсці замуж, нарадзіць дваіх-траіх дзяцей. А зараз так не кажа ніхто». І я ціха смяюся, бо, па-першае, гэта да сэксуальнасці ніякага дачынення не мае, а па-другое, гэта ж цудоўна, што дзяўчаты ў 18 гадоў думаюць не пра тое, каб выйсці замуж і нараджаць дзяцей, — у іх сталі абсалютна чалавечыя мары. У нашых дзяўчат нарэшце — у ХХІ стагоддзі, у цэнтры Еўропы — з’явілася нейкая альтэрнатыва: атрымаць адукацыю, паездзіць па свеце, вывучыць мовы…

Яшчэ адзін нюанс, на які звяртае ўвагу Яўгенія, — узрост настаўніц. У асноўным ім 40—50 гадоў. Калі яны пачнуць вучыць сучасных дзяўчат, што іх абавязак — варыць борш і нараджаць дзяцей, гэта будзе смешна. У новага пакалення зусім іншыя каштоўнасці і светапогляд.

— Гэта ўсё проста ператворыцца ў ржач для дзяўчат і кучу крыўдаў для педагогаў. 

Дарэчы, у самой пісьменніцы падобны курс у школе быў. Называўся «Этыка і псіхалогія сямейнага жыцця». Але, прызнаецца Яўгенія, яна наогул з яго нічога не памятае.

Што было б карысна, дык гэта заканадаўчы курс.

— Ён сям’і таксама тычыцца: шлюбных дамоў, абавязацельствы бакоў. Калі пачынаеш глядзець амерыканскія серыялы, разумеш, што нейкія звычайныя рэчы нам абсалютна недаступныя — напрыклад, стаўленне для дзяцей. Людзі сыходзяцца-разыходзяцца, наноў жэняцца, але дзіця для іх — абсалютна святое. Пытанне аліментаў у прынцыпе не стаіць: што значыць не плаціць? І гэта добра было б даводзіць нашым людзям з дзяцінства.

З якога ўзросту весці са школьнікамі размовы пра планаванне сям’і?

— Не ведаю. Гэта як пра сэкс — немагчыма сказаць: давайце ў 10 гадоў пасадзім дзяцей і нешта ім раскажам. Мне здаецца, пытанне пра сямейныя адносіны яшчэ ў старэйшай групе дзіцячага садка ўзнікае. Калі бацькам не рабіць з гэтага табу, не ўпадаць у істэрыку і спакойна адказваць, то нічога больш тлумачыць і не трэба будзе.

Сама Яўгенія не вядзе з дочкамі размовы пра неабходнасць выканаць дэмаграфічны абавязак.

— Адзінае, што я магу і, спадзяюся, прывіваю ім, што трэба жыць з любімым чалавекам і што сям’я — гэта шчасце, што мы разам. А далей — іх абсалютны выбар.

«Курс патрэбны, бо моладзь не ўяўляе, што ў сям’і бываюць складанасці»

Мама дзесяці дзяцей Наталля Ташцімірава ідэю курса падтрымлівае. Успамінае, як яе саму вадзілі ў 13 гадоў у жаночую кансультацыю і паказвалі фільм «Нямы крык». «Добра, каб дзяўчаты ведалі пра шкоду абортаў», — заўважае жанчына.

На курсах па сем’язнаўстве яна б надала ўвагу такім тэмам, як планаванне цяжарнасці і стасункі паміж жанчынай і мужчынам. 

— Трэба расказаць, што пачуцці з часам мяняюцца і закаханасць перарастае ў нешта іншае. Навучыць пераносіць гэта і не расчароўвацца ў сваёй пары.

Заняткі, на думку Наталлі, патрэбны і для хлапцоў, і для дзяўчат: сям’я ж складаецца не толькі з жанчыны. Плюс падлеткам варта ведаць псіхалогію супрацьлеглага полу, каб разумець, чаму будучы муж ці жонка паводзіць сябе так, а не інакш. Але гэта тэма для старэйшых класаў, 9—10-х, раней падаваць няма сэнсу, разважае мама.

— Такі курс патрэбны, бо моладзь не ўяўляе, што сям’я — гэта не заўсёды «жыць шчасліва», што бываюць складанасці і трэба працаваць над стасункамі, вучыцца дыялогу, а не адразу разводзіцца. Напрыклад, са з’яўленнем дзіцяці размяркоўваюцца абавязкі і праз гэта могуць пачацца спрэчкі. Варта падрыхтаваць моладзь, што такое бывае і што гэтага не трэба баяцца.

«Я б пачаў заняткі пра сям'ю з другога класа»

Шматдзетны бацька Арцём Галавій выхоўвае пяцярых. Ён разважае так: курс па сямейным жыцці быў бы карысны школьнікам.

— Але яго не трэба рабіць чарговым прадметам накшталт матэматыкі ці рускай мовы і зводзіць да звычайных лекцый, на якія ніхто не захоча ісці. Гэта ж жыццё. І пра гэта трэба расказваць вельмі цікава, з асабістымі прыкладамі, на зразумелай мове, каб дзеці не спалі, бо ім сумна. Было б здорава, каб на такія заняткі прыходзілі людзі, у якіх за плячыма ёсць пэўны досвед — паспяховыя шматдзетныя сем’і ці тыя, хто прайшоў праз цяжкасці і змог ці не змог іх вырашыць.

З іншага боку, лічыць тата, тэмы курса павінны быць педагагічна вывераныя — улічваць узрост школьнікаў, з якіх яны сем’яў.

— Я б, напэўна, з другога ці з першага класа пачаў. Падаваў бы інфармацыю ў форме казак, апавяданняў. Зразумела, што чым больш дарослыя дзеці, тым больш сур’ёзна і глыбока трэба размаўляць з імі.

Але Арцём прыярытэтнай лічыць ролю сям'і. Калі расказваць падлеткам з праблемных сем'яў, што шлюб і дзеці — гэта шчасце, у іх проста не супадзе карцінка.

«Для паляпшэння дэмаграфіі патрэбна іншае»

Вольга Трусава (двое дзяцей) мяркуе, што ідэя з курсам нядрэнная. Але ставіць яго мэтай вырашэнне дэмаграфічных праблем у краіне — бязглуздзіца.

— Для паляпшэння дэмаграфіі няма стабільнага матэрыяльнага становішча. Усё больш часу неабходна моладзі, каб стаць на ногі і абзавесціся нечым.

Як і многіх бацькоў, Вольгу хвалюе, хто будзе весці заняткі па сем'язнаўстве.

— Псіхолагі? Потым сын прыйдзе і скажа мне: мам, ты мяне няправільна выхоўваеш, мне ў школе так сказалі, — іранізуе яна.

— Проста ў такім пытанні не можа быць нейкіх стандартаў. У выніку ўсё звядзецца да таго, што выкладчык, хто б ён ні быў, будзе сваё меркаванне прасоўваць.

«Важна гаварыць пра адказнасць татаў»

— У позніх шлюбах і познім нараджэнні дзяцей я не бачу праблемы, я бачу яе ў колькасці абортаў і разводаў, — кажа Вольга Ганкевіч са Ждановіч Мінскага раёна, мама пяцярых дзяцей.

— У маім разуменні, канечне, вельмі важна павышаць статус сям'і, гаварыць пра адказнасць татаў, бо звычайна жанчыны пасля разводу застаюцца сам-насам са сваімі дзецьмі і шмат хто з іх не атрымлівае ніякай падтрымкі ад мужчын. І ў выніку ў тым ліку і таму жанчыны не спяшаюцца замуж і нараджаць дзяцей, ведаючы, што гэта вялікая адказнасць і яна будзе на іх, — дзеліцца Вольга.

Курс яна б будавала на агульных хрысціянскіх каштоўнасцях: яны з'яўляюцца гарантам таго, што людзі жывуць разам, нараджаюць дзяцей і клапоцяцца пра іх.

Вольгу саму выхоўвалі ў каталіцкай веры і сямейныя каштоўнасці прывівалі на занятках катэхезы. Але пытанне ў тым, што ў беларускіх школах вучацца дзеці розных рэлігій. Прыводзіць на ўрокі, напрыклад, праваслаўнага святара будзе неэтычна да іншых.

Каму тады весці курс пра сям'ю? Дакладна не класным кіраўнікам, кажа маці: яны занадта загружаны іншай працай, каб вешаць на іх яшчэ такую адказную справу.

— Гэта павінен быць псіхолаг, які спецыялізуецца на пытаннях сям'і і дзяцей, з вялікім досведам. І факультатыў павінен быць на добраахвотнай аснове — уводзіць яго ў абавязковы навучальны план не лічу магчымым, таму што дзеці перагружаны асноўнымі прадметамі.

Што яшчэ важна, адзначае Вольга, дык гэта не спяшацца ўводзіць курс. Трэба прадумаць алгарытм, прапрацаваць праграму — і гэта робіцца не адзін месяц.

«Нельга падрыхтаваць да сямейнага жыцця са словамі «так не трэба»

Таццяна Пімкова, мама дзвюх дачок і псіхолаг, упэўнена, што традыцыі, сацыяльныя ролі мужа і жонкі дзеці пераймаюць ад бацькоў. І наўрад ці школа можа істотна тут паўплываць.

— Азы сямейнага жыцця закладаюцца ў сям’і. Ні адзін курс гэтага не заменіць. Нельга падрыхтаваць да сямейнага жыцця са словамі: так не трэба, а трэба вось так. Для мяне асацыяцыя з курсам «Сем’язнаўства» менавіта такая. Так, як варыянт, праз заняткі можна навучыць дзяцей выстройваць узаемаадносіны з іншымі людзьмі, рэагаваць у канфліктных сітуацыях, выказваць і накіроўваць эмоцыі. І гэта бясспрэчна важна!

І тут з'яўляецца «але». Хто будзе весці такі курс у школе? Якая падрыхтоўка будзе ў гэтага спецыяліста? Ці будзе ўлічвацца ўзрост дзяцей пры выбары форм работы? І гэтак далей. Шаблонаў тут быць не можа.

Іншая справа, што ў гонцы за развіццём дзяцей бацькі аддаюць іх на безліч секцый і гурткоў, самі пастаянна заняты на працы і ўсё менш часу праводзяць з дочкамі і сынамі. Губляюцца сямейныя традыцыі. 

— Хутчэй вось тут трэба «ўзмацняцца» — адукацыйныя мерапрыемствы для бацькоў, анлайн-курсы, сустрэчы з экспертамі, — лічыць Таццяна. — Бо менавіта бацькі складаюць той самы «заплечнік», які потым панясуць у жыццё іх дзеці.

Заклікаць дзяўчат да ранніх шлюбаў, на думку мамы, нелагічна.

— Правільна арыентаваць дзяўчынак быць упэўненымі, шанаваць сябе, ставіць перад сабой мэты і рэалізоўваць іх. Будзе ўсё гэта плюс добры тыл у выглядзе любячых бацькоў і сямейных традыцый — вырасце паспяховая жанчыны. На мой погляд, важна не як мага раней выйсці замуж, а як мага больш гарманічна стварыць сям'ю.

Nina.nn.by

Каментары
Lighter / Адказаць 29.07.2019 / 12:20

А где мнение Ливянта?

8
НаталляВ / Адказаць 29.07.2019 / 12:27

А сколько лет Евгении Пастернак, что она считает людей 40 - 50 лет, в данном случае учителей, интересующимися только борщом и деторождением? Что за эйджизм? Или Евгении 20 (просто фото неудачное) или она как то особенно просвещенная и никогда не достигнет (не признается) 40 лет

13
гердзень / Адказаць 29.07.2019 / 12:32

я па свайму вопыту магу прывесьці сярэднюю карціну беларускіх дзяўчат: " я не люблю/не ўмею гатаваць", "я не люблю дзяцей і заводзіць іх не зьбіраюся", "падвяла, але прабачэньня не папрашу", "саступаць месца старым павінны толькі хлопцы, мяне такому не вучылі". хаця апошні пункт ужо датычыць усіх, як заўважыў апошнім часам

11
каментаваць

Націсканьне кнопкі «Дадаць каментар» азначае згоду з рэкамендацыямі па абмеркаванні